Naar de inhoud

Voor iedereen

Wat is stotteren?

Op deze pagina

Op deze pagina

  1. Kort gezegd
  2. Hoe herken je stotteren
  3. Wat er vaak bij komt
  4. Hoe vaak komt stotteren voor?
  5. Het wisselt
  6. Wat erachter zit
  7. Wat je mee kunt nemen
  8. Bronnen

§ 00 · Kort samengevat

Stotteren is een verstoring van de vloeiendheid van spreken. Hier lees je hoe het zich laat zien, hoe vaak het voorkomt en wat erachter zit.

Kort gezegd

Stotteren is een verstoring van de vloeiendheid van spreken. Je spreken wordt onderbroken, ook al weet je precies wat je wilt zeggen. Het is geen teken van onzekerheid of van gebrek aan intelligentie. Het is een bijzonderheid in de aansturing van spreken.

Dit artikel legt de basis uit. Het stelt geen diagnose. Of iemand stottert, bepaalt een professional, bijvoorbeeld een logopedist.

Hoe herken je stotteren

Professionals beschrijven drie kernsymptomen:

  • Herhalingen van klanken, lettergrepen of korte woorden. Voorbeeld: "b-b-b-bal".
  • Verlengingen. Een klank wordt ongewild lang uitgerekt. Voorbeeld: "mmmmmama".
  • Blokkades. De klank wil niet komen. Vaak zie of hoor je daarbij spanning, en midden in het woord valt een stilte.

Deze drie komen bij mensen in verschillende mate voor. Sommige mensen blokkeren vooral. Anderen herhalen meer.

Wat er vaak bij komt

Veel mensen die stotteren ontwikkelen na verloop van tijd begeleidende kenmerken:

  • Meebewegingen: ogen, hoofd, gezicht of ademhaling bewegen mee om het woord eruit te krijgen.
  • Vermijding: ze vermijden bepaalde woorden, vervangen ze door andere of gaan sommige situaties uit de weg.
  • Spreekangst en schaamte: de zorg over het volgende stotteren kan het dagelijks leven sterker bepalen dan het stotteren zelf.

Vooral bij volwassenen is deze last vaak groter dan de zichtbare onderbrekingen. Sommige mensen verbergen hun stotteren heel goed. Dat heet verborgen stotteren. Het kost veel kracht en blijft voor anderen vaak onzichtbaar.

Hoe vaak komt stotteren voor?

Ongeveer 1 op de 100 volwassenen stottert. Mannen hebben het ongeveer vier keer zo vaak als vrouwen. Bij kinderen is het aandeel duidelijk hoger, omdat veel van hen weer ophouden met stotteren. Meer daarover staat in het artikel voor ouders.

De precieze cijfers verschillen per onderzoek en per land. Lees ze daarom als een grove orde van grootte.

Het wisselt

Stotteren is niet elke dag en niet in elke situatie hetzelfde. Typische aanleidingen voor meer stotteren zijn:

  • bellen
  • je eigen naam zeggen
  • iets bestellen
  • tijdsdruk en het gevoel dat je bekeken wordt

Tegelijk zijn er momenten waarop het nauwelijks optreedt, bijvoorbeeld bij zingen, fluisteren of praten met een huisdier. Dat spreekt stotteren niet tegen. Het laat zien dat de vloeiendheid afhangt van de situatie.

Wat erachter zit

Het onderzoek wijst vooral op neurologische en erfelijke factoren. Stotteren komt niet door opvoeding en ook niet door een zwakte van karakter. Stress en opwinding kunnen het stotteren sterker maken, maar ze zijn niet de oorzaak. Meer daarover lees je in het artikel over oorzaken en mythes.

Wat je mee kunt nemen

  • Stotteren is een bijzonderheid in het verloop van spreken, geen persoonlijk tekort.
  • Het laat zich zien in herhalingen, verlengingen en blokkades.
  • Vermijding, spreekangst en schaamte horen er vaak bij en verdienen evenveel aandacht.
  • Het wisselt van situatie tot situatie.
  • Sagbar is een zelfhulp-app. Ze vervangt geen logopedie. Als je twijfelt, zoek dan steun. Waar je die vindt, staat in het artikel "Hulp vinden".

Daarna past: Rustig ademen

Bronnen

  1. AAFP 2019: Stuttering
  2. Ärzteblatt International 2017: Pathogenesis, Assessment and Treatment of Speech Fluency Disorders
  3. AWMF: German S3 guideline on speech fluency disorders (049-013, 2016, expired, being revised)

Dit artikel vervangt geen logopedie en geen medisch advies. Hulp vinden

Terug naar het overzicht