Naar de inhoud

Voor iedereen

Benaderingen en wat de onderzoeken zeggen

Op deze pagina

Op deze pagina

  1. Vooraf
  2. Kinderen tot zes jaar
  3. Schoolkinderen en jongeren
  4. Volwassenen: twee grote richtingen
  5. Online en per video
  6. Angst en vermijding
  7. Hulpmiddelen: vertraagde auditieve terugkoppeling (DAF)
  8. En apps?
  9. Wat je mee kunt nemen
  10. Bronnen

§ 00 · Kort samengevat

Welke behandelbenaderingen er zijn, wat het onderzoek erover laat zien en waar het nog hiaten heeft. Eerlijk en zonder beloften.

Vooraf

Het gaat hier over behandelbenaderingen, niet over beloften. Er is geen methode die bij iedereen werkt. Wie anders beweert, verdient een kritische blik. Dit artikel vat samen wat onderzoeken en vakteksten zeggen, en benoemt de hiaten.

De Duitse S3-richtlijn over vloeiendheidsstoornissen dateert uit 2016 en wordt herzien. Sommige dingen kunnen veranderen.

Kinderen tot zes jaar

Het best onderzocht is het Lidcombe-programma. Ouders oefenen daarbij met hun kind in het dagelijks leven, onder begeleiding van een professional. Een Cochrane-review beoordeelt de zeggingskracht van de onderzoeken voor kinderen tot zes jaar echter als slechts laag tot matig.

In Duitsland is ook het concept KIDS verbreid. Het werd onderzocht binnen het innovatiefonds van de Gemeinsamer Bundesausschuss. Programma's voor jonge kinderen horen in handen van logopedie.

Schoolkinderen en jongeren

Voor deze leeftijdsgroep zijn er nauwelijks hoogwaardige onderzoeken. Er zijn aanwijzingen dat computerondersteunde programma's en de combinatie van cognitief-gedragsmatig werk en spreektechnieken nuttig kunnen zijn. De uitspraken moeten voorzichtig worden gelezen.

Volwassenen: twee grote richtingen

Spreekherstructurering (fluency shaping). Je leert een veranderde manier van spreken, bijvoorbeeld met een zachte steminzet en gerekte lettergrepen. Bekende programma's zijn Camperdown en de Kasselse stotterbehandeling. Voor deze richting is er bij volwassenen het sterkste bewijs als het doel is minder te stotteren. De prijs is dat het spreken in het begin ongewoon klinkt en dat je regelmatig moet oefenen.

Stottermodificatie. Het doel is gemakkelijker te stotteren en er minder bang voor te zijn. Je leert onder meer stotteren bewust en los toe te laten (pseudostotteren), een stotter achteraf te analyseren (nabewerking) en uit een blokkade te komen (pull-out). Dit gaat terug op de therapeut Charles Van Riper. Het onderzoek laat hier eerder effect zien op angst en houding dan op hoe vaak je stottert.

Beide richtingen hebben hun bestaansrecht. Welke bij je past, hangt af van je doelen.

Online en per video

Het Camperdown-programma werd per telezorg getest in een gerandomiseerd onderzoek met 40 personen. Het werkte daar even goed als behandeling ter plaatse. Een onderzoek met 40 personen is klein. Het resultaat is bemoedigend, maar nog geen bewijs.

Een online programma zonder therapeut liet een effect zien dat afhing van de mate van gebruik. Volhouden was de belangrijkste moeilijkheid.

Angst en vermijding

Cognitief-gedragsmatig werk (CGT) verbetert volgens onderzoeken vooral gedachten, houding en angst. Op de vloeiendheid van spreken heeft het nauwelijks invloed. Acceptance-and-commitment-werk (ACT) lijkt aannemelijk, maar steunt tot nu toe vooral op meningen van deskundigen. Sociale angst komt bij volwassenen die stotteren duidelijk vaker voor.

Hulpmiddelen: vertraagde auditieve terugkoppeling (DAF)

Je hoort je stem met een korte vertraging via een koptelefoon. Bij veel mensen verbetert het spreken meteen. Het effect verdwijnt echter meestal als het apparaat ontbreekt. DAF is daarom een hulpmiddel, geen behandeling.

En apps?

Over apps voor mensen die stotteren zijn er tot nu toe nauwelijks degelijke onderzoeken. Ons is geen groot gerandomiseerd onderzoek naar een stotter-app bekend. Er zijn kleine pilotonderzoeken. Reclame met "klinisch bewezen" moet je wantrouwig maken. Sagbar belooft geen effect. Het biedt oefeningen uit benaderingen met bewijs en wil het volhouden makkelijker maken.

Wat je mee kunt nemen

  • Voor volwassenen heeft spreekherstructurering het sterkste bewijs voor minder stotteren.
  • Stottermodificatie en CGT richten zich eerder op angst, vermijding en houding.
  • Bij kinderen horen programma's in professionele handen. Het bewijs is daar maar matig zeker.
  • Of iets helpt, is individueel. Een logopedist kan helpen kiezen. Meer in het artikel "Hulp vinden".

Daarna past: Zachte stemzetting

Bronnen

  1. Cochrane review CD013489: Medicine-free treatment for stuttering in children aged six years and younger
  2. Baxter et al. 2015: UK HTA Stuttering Review
  3. Ärzteblatt International 2017: Pathogenesis, Assessment and Treatment of Speech Fluency Disorders
  4. Camperdown Program via telehealth: trial registry ISRCTN48954432
  5. Speech treatment vs. social anxiety treatment: Review 2021
  6. Delayed auditory feedback (DAF): review article
  7. AWMF: German S3 guideline on speech fluency disorders (049-013, 2016, expired, being revised)

Dit artikel vervangt geen logopedie en geen medisch advies. Hulp vinden

Terug naar het overzicht