Voor iedereen
Wat is stotteren?
Stotteren is een verstoring van de vloeiendheid van spreken. Hier lees je hoe het zich laat zien, hoe vaak het voorkomt en wat erachter zit.
Voor iedereen
Op deze pagina
§ 00 · Kort samengevat
Welke behandelbenaderingen er zijn, wat het onderzoek erover laat zien en waar het nog hiaten heeft. Eerlijk en zonder beloften.
Het gaat hier over behandelbenaderingen, niet over beloften. Er is geen methode die bij iedereen werkt. Wie anders beweert, verdient een kritische blik. Dit artikel vat samen wat onderzoeken en vakteksten zeggen, en benoemt de hiaten.
De Duitse S3-richtlijn over vloeiendheidsstoornissen dateert uit 2016 en wordt herzien. Sommige dingen kunnen veranderen.
Het best onderzocht is het Lidcombe-programma. Ouders oefenen daarbij met hun kind in het dagelijks leven, onder begeleiding van een professional. Een Cochrane-review beoordeelt de zeggingskracht van de onderzoeken voor kinderen tot zes jaar echter als slechts laag tot matig.
In Duitsland is ook het concept KIDS verbreid. Het werd onderzocht binnen het innovatiefonds van de Gemeinsamer Bundesausschuss. Programma's voor jonge kinderen horen in handen van logopedie.
Voor deze leeftijdsgroep zijn er nauwelijks hoogwaardige onderzoeken. Er zijn aanwijzingen dat computerondersteunde programma's en de combinatie van cognitief-gedragsmatig werk en spreektechnieken nuttig kunnen zijn. De uitspraken moeten voorzichtig worden gelezen.
Spreekherstructurering (fluency shaping). Je leert een veranderde manier van spreken, bijvoorbeeld met een zachte steminzet en gerekte lettergrepen. Bekende programma's zijn Camperdown en de Kasselse stotterbehandeling. Voor deze richting is er bij volwassenen het sterkste bewijs als het doel is minder te stotteren. De prijs is dat het spreken in het begin ongewoon klinkt en dat je regelmatig moet oefenen.
Stottermodificatie. Het doel is gemakkelijker te stotteren en er minder bang voor te zijn. Je leert onder meer stotteren bewust en los toe te laten (pseudostotteren), een stotter achteraf te analyseren (nabewerking) en uit een blokkade te komen (pull-out). Dit gaat terug op de therapeut Charles Van Riper. Het onderzoek laat hier eerder effect zien op angst en houding dan op hoe vaak je stottert.
Beide richtingen hebben hun bestaansrecht. Welke bij je past, hangt af van je doelen.
Het Camperdown-programma werd per telezorg getest in een gerandomiseerd onderzoek met 40 personen. Het werkte daar even goed als behandeling ter plaatse. Een onderzoek met 40 personen is klein. Het resultaat is bemoedigend, maar nog geen bewijs.
Een online programma zonder therapeut liet een effect zien dat afhing van de mate van gebruik. Volhouden was de belangrijkste moeilijkheid.
Cognitief-gedragsmatig werk (CGT) verbetert volgens onderzoeken vooral gedachten, houding en angst. Op de vloeiendheid van spreken heeft het nauwelijks invloed. Acceptance-and-commitment-werk (ACT) lijkt aannemelijk, maar steunt tot nu toe vooral op meningen van deskundigen. Sociale angst komt bij volwassenen die stotteren duidelijk vaker voor.
Je hoort je stem met een korte vertraging via een koptelefoon. Bij veel mensen verbetert het spreken meteen. Het effect verdwijnt echter meestal als het apparaat ontbreekt. DAF is daarom een hulpmiddel, geen behandeling.
Over apps voor mensen die stotteren zijn er tot nu toe nauwelijks degelijke onderzoeken. Ons is geen groot gerandomiseerd onderzoek naar een stotter-app bekend. Er zijn kleine pilotonderzoeken. Reclame met "klinisch bewezen" moet je wantrouwig maken. Sagbar belooft geen effect. Het biedt oefeningen uit benaderingen met bewijs en wil het volhouden makkelijker maken.
Daarna past: Zachte stemzetting
Dit artikel vervangt geen logopedie en geen medisch advies. Hulp vinden
Kennis en oefeningen zijn nu ook zonder internet beschikbaar.
Installeer Sagbar op dit apparaat en gebruik het ook zonder internet.
Tik op Deel en dan op ‘Zet op beginscherm’ om Sagbar te installeren.