Naar de inhoud

Voor school en leraren

School en leerkrachten

Op deze pagina

Op deze pagina

  1. Voor leerkrachten en scholen
  2. Met het kind praten
  3. In de les
  4. Voorlezen en spreekbeurten
  5. Cijfers en aanpassingen
  6. Pesten
  7. Samenwerking
  8. Als je als leerkracht onzeker bent
  9. Wat je mee kunt nemen
  10. Bronnen

§ 00 · Kort samengevat

Hoe school kinderen en jongeren die stotteren kan ondersteunen: in de les, bij spreekbeurten, bij cijfers en bij pesten.

Voor leerkrachten en scholen

Op bijna elke school zijn er kinderen en jongeren die stotteren. Stotteren zegt niets over kennis, inzet of intelligentie. Het laat zich vooral zien als er gesproken moet worden: bij een beurt, bij voorlezen, bij een spreekbeurt, in een voorstelronde.

Dit artikel geeft ideeën voor de schooldag. Het vervangt geen advies. De school, de ouders en de behandelend logopedist kunnen samen afstemmen wat bij een bepaald kind past.

Met het kind praten

De beste start is een rustig gesprek onder vier ogen. Je kunt vragen:

  • Wat helpt je in de les?
  • Wat vind je lastig?
  • Hoe gaan we ermee om als je je vinger opsteekt of een beurt krijgt?

Ieder kind is anders. Sommigen willen dat het stotteren openlijk wordt besproken. Anderen willen het liever niet benoemen. Het kind mag meebeslissen.

In de les

  • Tijd geven. Onderbreek niet, maak geen zinnen af en toon rust.
  • Oogcontact houden. Kijk het kind in de ogen, niet op de klok.
  • Geen beurt tegen de wil in. Vraag vooraf of het kind liever vrijwillig aan de beurt komt of dat je het een beurt mag geven.
  • Wachttijd inplannen. Antwoorden duren soms wat langer.
  • Klasgenoten betrekken. Als het bij het kind past, kan een korte uitleg de klas verlichten. Het kind beslist of en hoe.
  • Niet verbeteren. Opmerkingen als "Praat langzamer" helpen zelden en geven druk.

Voorlezen en spreekbeurten

Juist voorlezen en spreekbeurten zijn voor velen een hindernis. Mogelijke afspraken:

  • Het kind mag zelf beslissen wanneer het voorleest.
  • De spreekbeurt kan vooraf in een kleiner gezelschap worden geoefend of worden opgenomen.
  • De lengte kan worden aangepast.
  • Een spreekbeurt kan met z'n tweeën worden gehouden.

Laat mondelinge prestaties niet zomaar vallen. Dat kan het gevoel versterken er niet bij te horen. Beter is samen manieren te zoeken die het kind helpen te beginnen.

Cijfers en aanpassingen

Hoe mondelinge prestaties worden beoordeeld als een kind stottert, is per land en soms per regio of school anders geregeld. Vaak is er de mogelijkheid van een compenserende aanpassing. Dat betekent: de vakkennis wordt beoordeeld, niet de vloeiendheid. Vraag bij de schoolleiding of de verantwoordelijke onderwijsinstantie naar de regels waar je woont. Een verklaring van de logopedist kan daarbij helpen. In Duitsland heet dit Nachteilsausgleich en de regels verschillen per deelstaat.

Pesten

Kinderen die stotteren worden soms uitgelachen of nagedaan. Dat mag niet over het hoofd worden gezien. Grijp rustig en duidelijk in, zonder het kind te beschamen. Praat daarna met het betrokken kind. Vraag hoe het gaat en wat het wenst. Een review uit 2023 bracht psychosociale kenmerken bij kinderen op schoolleeftijd bij elkaar. Ze laat zien hoe belangrijk dit gebied is.

Samenwerking

  • Ouders: praat open met ze. Zij kennen hun kind het best.
  • Logopedie: met toestemming van de ouders kan uitwisseling helpen.
  • Schoolmaatschappelijk werk en begeleiding: zij kunnen ondersteunen bij conflicten.

Zelfhulporganisaties zoals Demosthenes in Nederland, de Stuttering Foundation of, in Duitsland, de BVSS bieden informatie voor ouders en professionals.

Als je als leerkracht onzeker bent

Je hoeft niets perfect te doen. Luisteren, tijd geven en het kind laten meebeslissen is al veel. Als iets niet werkt, kun je het open bespreken en bijstellen.

Wat je mee kunt nemen

  • Praat met het kind, niet over het kind.
  • Tijd geven, laten uitpraten, niet verbeteren.
  • Mondelinge prestaties niet schrappen. Samen vormen zoeken.
  • Regels over aanpassingen verschillen per land en regio. Vraag ernaar.
  • Pesten serieus nemen.

Daarna past: Voor het gesprek

Bronnen

  1. Bundesvereinigung Stottern & Selbsthilfe e.V. (BVSS, Germany)
  2. Stuttering Foundation
  3. Psychosocial features of stuttering in school-age children: Review 2023
  4. AAFP 2019: Stuttering
  5. Demosthenes, vereniging voor mensen die stotteren (Nederland)
  6. Stotteren.nl (Nederland)

Dit artikel vervangt geen logopedie en geen medisch advies. Hulp vinden

Terug naar het overzicht