Naar de inhoud

Voor school en leraren

Aanpassingen op school en bij examens (Duitsland)

Op deze pagina

Op deze pagina

  1. Voor welk land geldt dit?
  2. Wat is een Nachteilsausgleich?
  3. Welke maatregelen zijn er?
  4. Hoe vraag je het aan?
  5. Beroepsonderwijs en universiteit
  6. Als het niet lukt
  7. Wat je kunt meenemen
  8. Bronnen

§ 00 · Kort samengevat

Wat een Nachteilsausgleich (compensatie van nadelen) bij stotteren inhoudt, hoe je het aanvraagt en welke maatregelen er zijn. Geldt voor scholen in Duitsland.

Voor welk land geldt dit?

Dit artikel beschrijft de situatie in Duitsland. Daar is het onderwijsrecht een zaak van de deelstaten en de regels verschillen in de details. In andere landen, zoals Nederland, België, Oostenrijk of Zwitserland, gelden andere regels. Het artikel is geen juridisch advies. Stand: november 2026. Controleer de actuele regels van jouw deelstaat.

Wat is een Nachteilsausgleich?

Een Nachteilsausgleich (compensatie van nadelen) zorgt ervoor dat bij het beoordelen van je prestaties je kennis telt en niet je vlotheid. De eisen blijven hetzelfde. Wat verandert, is de vorm waarin je laat zien wat je kunt. Volgens de Duitse zelfhulpvereniging BVSS hebben leerlingen die stotteren hier recht op.

Goed om te weten:

  • Je hebt er geen pas voor mensen met een beperking voor nodig en ook geen officieel vastgestelde graad van beperking.
  • Prestaties die met een Nachteilsausgleich zijn geleverd, gelden als gelijkwaardig. Een aantekening op het rapport is daarom niet toegestaan.
  • Het is verstandig de afspraken in het schooldossier vast te leggen, bijvoorbeeld zodat ze blijven gelden als een leerkracht wisselt.

Welke maatregelen zijn er?

De meest voorkomende zijn:

  • meer tijd om te antwoorden bij mondelinge toetsen
  • schriftelijke opdrachten in plaats van mondelinge

Afhankelijk van de situatie zijn ook mogelijk:

  • een presentatie houden als video- of audio-opname
  • een mondelinge toets onder vier ogen in plaats van voor de hele klas
  • samen met anderen in koor voorlezen
  • vanaf je eigen plek spreken in plaats van vooraan in de klas
  • bij mondelinge examens technische hulpmiddelen zoals een laptop, beamer, bord of notitieblok
  • een aparte ruimte, zo nodig met beeld en geluid voor de examinatoren
  • een vertrouwenspersoon of de logopedist als begeleiding

Welke maatregel past, is persoonlijk. Bedenk wat jou helpt voordat je iets voorstelt.

Hoe vraag je het aan?

Voor het dagelijkse lesgeven is vaak een gesprek met de leerkrachten genoeg. Voor centrale examens zoals het Abitur of eindexamens kan het strenger zijn:

  • Het kan een voorwaarde zijn dat je de aanpassing al in de jaren ervoor hebt gebruikt en niet pas voor het eerst bij het mondeling Abitur.
  • Er kunnen termijnen van enkele maanden gelden.
  • De BVSS adviseert om uiterlijk een jaar van tevoren bij de school te informeren als er nog niets is geregeld.
  • Een informeel verzoek van de ouders aan de school is meestal genoeg.
  • Afhankelijk van de deelstaat doet de school eigen onderzoek. Een doktersverklaring of een logopedisch rapport wordt niet altijd gevraagd, maar kan helpen.
  • De leerkrachten die je lesgeven beslissen meestal over de concrete maatregel.

De BVSS biedt voor elke deelstaat een overzicht op stottern-und-schule.de.

Beroepsonderwijs en universiteit

Ook in het beroepsonderwijs, bij een opleiding en op de universiteit zijn er vaak regels voor examens. Ze staan in de examenreglementen en verschillen per instelling. Vraag het bij het examenbureau of bij de begeleiding voor studenten met een beperking. Ook hier: vraag het op tijd.

Als het niet lukt

Als een leerkracht onzeker is, helpt een gezamenlijk gesprek met wat informatie vaak, bijvoorbeeld uit het artikel "School en leerkrachten". De BVSS biedt advies. Je hoeft je er niet voor te verantwoorden of te verontschuldigen.

Wat je kunt meenemen

  • Een Nachteilsausgleich beoordeelt je kennis, niet je vlotheid.
  • Je hebt er geen pas voor mensen met een beperking voor nodig.
  • Begin vroeg en laat de afspraken opschrijven.
  • De regels hangen af van de deelstaat. Vraag het bij de school of de onderwijsautoriteit.

Bronnen

  1. stottern-und-schule.de (BVSS): Recht op Nachteilsausgleich (in het Duits)
  2. stottern-und-schule.de (BVSS): Aanvraag van Nachteilsausgleich (in het Duits)
  3. stottern-und-schule.de (BVSS): Uitvoering van Nachteilsausgleich (in het Duits)
  4. BVSS: Stotteren op school (in het Duits)

Dit artikel vervangt geen logopedie en geen medisch advies. Hulp vinden

Terug naar het overzicht